previous pauseresume next

معرفی شهرستان

 nakhl03شهرستان خور وبیابانک به مرکزیت شهر خور با وسعتی برابر ۵/۱۱۶۷۶ کیلومتر مربع درمنتهی الیه شرق استان اصفهان قرار گرفته که از شمال به استان سمنان از جنوب و شرق به استان یزد و از سمت غرب به بخش انارک شهرستان نایین محدود است.مرکز این شهرستان در ۵۸درجه و ۲۶دقیقه و ۱۵ثانیه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ و۳۲ درجه و۲۶ دقیقه عرض شمالی از خط استوا قرار داردشهرستان خور وبیابانک بصورت جلگه ودشت همواری است که عوارض پراکنده ای در جنوب، شمال، غرب و مشرق آن به چشم می خورد.جهت کوههای جنوبی از غرب به شرق است و مهمترین آنها عبارتند از ارتفاعات ایراج و اردیب و رشته کوههای خنج و دادکین که بلندترین قله آن ۲۳۱۷ متر است. مهمترین رشته کوههای شمالی ارتفاعات پیش گزو به ارتفاع تقریبی ۲۱۴۷متر در جندق می باشد. از رشته کوههای شرقی کوه تشتاب قابل ذکر است. این رشته کوههاa 7 عموماً از جمله چین خوردگیهای جوان محسوب می شوند که متعلق بهدوران سوم زمین شناسی است.شهرستان خور و بیابانک به دلیل قرار گرفتن در قلب کویر مرکزی ایران دارای آب و هوای گرم و خشک و بیابانی است. از ویژگیهای اقلیمی بخش موصوف درجه حرارت بسیار بالادر تابستان، تبخیر زیاد، بارندگی کم، رطوبت نسبی ناچیز و اختلاف شدید درجه حرارت شب و روز می باشد. شهرستان دارای ۱۸ چشمه بوده و اقلیم اقتصادی آن،کشاورزی و دامداری-صنایع دستی و معادن می باشد.مشاهیر بزرگی چون لطف علی محترم،یغمای جندقی،حریف،اسماعیل هنر،صفایی و استاد حبیب یغمایی از این خطه اند.استاد حبیب یغمایی بنیانگذار اولین مدرسه ی خور در سال ۱۳۰۵ می باشد.شعر معروف روباه و زاغ که از دیرباز در کتاب هایpic درسی چاپ می شود اثر وی می باشد.تاريخ خور حداقل تا زمان صفويه روشن است . بر روي يکي از دو طوقه علم وقف بر حسينيه خور تاريخ ۹۷۴ هجري حک شده است که مربوط به زمان شاه طهماسب است . قباله هايي از خريد و فروش آب و املاک و اسنادي نيز مربوط به ازدواج از دوره شاه سلطان حسين در دست مي باشد . تصور بر اين است که عامل ارتباط در پيدايش خور نقش مهمي داشته است و چشمه درياشو در قله تين ( چشمه اي در نخلستان خور ) محل مناسبي براي اُتراق کاروانها بوده است و همين چشمه مردمي رابه سکونت در اين محل کشانده است . در دوره قاجاريه خوروبيابانک را قراي سبعه مي گفتند و بنا به نوشته اعتمادالسلطنه در مرآت البلدان اين قراء عبارت بودند از : جندق - فرخي - خور- بياضه - ارديب- مهرجان- گرمه .زين العابدين شيرواني صاحب بستان السياحه مردم اين منطقه را قومي عرب و شيعي مذهب مي داند که از قديم در آنجا سکنيa 1 گزيده اند .از نوشته هاي مورخين و جغرافيدان چنين بر مي آيد که منطقه خور و بيابانک به تناوب جزيي از استان يزد ، خراسان ، قومس به شمار مي رفته است . در قرن چهارم و پنجم هجري از توابع خراسان و يزد و در دوران صفويه و قاجاريه از توابع يزد و سمنان بوده است . اسناد راهگشا در اين مورد ، سفرنامه ناصر خسرو ، نزهه القلوب حمدالله مستوفي قزويني ، احسن التقاسيم مقدسي ، المسالک و الممالک استخري ، معجم البلدان ياقوت حموي ، صوره الارض ابن حوقل و .... مي باشد . در منطقه خور و بيابانک ۱۲۶ آبادي بزرگ و کوچک وجود دارد که در اينجا با تقسيم منطقه به هشت روستاي مادر و دهکده هاي اقماري آنها به بررسي شناسنامه هر يک مي پردازیم . روستاهاي بخش خور از نوع متراکم اند و خانه ها در مظهر قنات چشمه و يا در راستاي جوي آب پيش رفته اند. چنانکه در شهر خور بافت قديمي بر روي کانال قنات دهزير بنا گشته است . مواد و مصالح خانه هاي روستايي از گِل و خشت و سقف خانه ها گنبدي و يا تخت با اندود کاهگل است . در دوران معاصر خانه ها به سبک و سياق شهر هاي بزرگ ساخته مي شود